Gdyby\u015bmy dzisiaj zacz\u0119li zadawa\u0107 przechodniom pytanie co w\u0142a\u015bciwie zdarzy\u0142o si\u0119 11 listopada 1918 roku zapewne ma\u0142o kto potrafi\u0142by poda\u0107 poprawn\u0105 odpowied\u017a. Symboliczn\u0105 dat\u0119 odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci uchwalono arbitralnie dopiero w 1937 roku. D\u0142ugo mo\u017cna by dyskutowa\u0107 nad jej sensowno\u015bci\u0105, jest jednak niezaprzeczalnym faktem, \u017ce w przeci\u0105gu niespe\u0142na trzech tygodni listopada 1918 roku odrodzi\u0142a si\u0119 niepodleg\u0142a Polska.<\/p>\n
11 XI utworzona przez Niemc\u00f3w w okupowanej Polsce Rada Regencyjna powierzy\u0142a J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu (kt\u00f3ry dzie\u0144 wcze\u015bniej wr\u00f3ci\u0142 z niemieckiego wi\u0119zienia) w\u0142adz\u0119 wojskow\u0105. Tego samego dnia traktatem w Compiegne zako\u0144czy\u0142a si\u0119 I wojna \u015bwiatowa. Po rozbrojeniu Niemc\u00f3w Polacy przej\u0119li kontrol\u0119 nad stolic\u0105 i cz\u0119\u015bci\u0105 terytorium kraju. Wszystkich ogarn\u0105\u0142 niezwyk\u0142y nastr\u00f3j:<\/p>\n
„Warszawa \u017cy\u0142a w tych dniach na ulicach. (…) Gdy 11 listopada, w historycznym dniu zawieszenia broni, wyszed\u0142em rano na miasto, ulica mia\u0142a wygl\u0105d jaki\u015b zupe\u0142nie inny ni\u017c zwykle: ludzie poruszali si\u0119 szybko, ka\u017cdy patrzy\u0142 z ciekawo\u015bci\u0105 naoko\u0142o, ka\u017cdy czego\u015b wyczekiwa\u0142, zawi\u0105zywa\u0142y si\u0119 rozmowy mi\u0119dzy lud\u017ami nieznajomymi. Niemc\u00f3w spotyka\u0142o si\u0119 niewielu i nie mieli ju\u017c tak butnych min jak poprzednio, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mia\u0142a ju\u017c na mundurach czerwone rewolucyjne kokardki, dyscyplina rozlu\u017ani\u0142a si\u0119, widzia\u0142o si\u0119 i czu\u0142o si\u0119 ju\u017c zupe\u0142n\u0105 dezorganizacj\u0119 tej karnej armii. Ludno\u015b\u0107 samorzutnie zacz\u0119\u0142a rozbraja\u0107 \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy podawali si\u0119 temu przewa\u017cnie bez protestu.” (M. Jankowski, „11 listopada 1918 r.”<\/p>\n
[w:] Warszawa w pami\u0119tnikach pierwszej wojny \u015bwiatowej, Warszawa 1971).<\/p>\n
Na fali powszechnej euforii wzros\u0142a pozycja Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3remu Rada Regencyjna 14 IX przekaza\u0142a w\u0142adz\u0119 jako Naczelnikowi Pa\u0144stwa Polskiego. Paradoksalnie przemawia\u0142 za nim fakt, \u017ce od kilkunastu miesi\u0119cy uwi\u0119ziony przez Niemc\u00f3w nie prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015bci politycznej jednak w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci kojarzy\u0142 si\u0119 z walk\u0105 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n
W tym samym czasie najwa\u017cniejszy obok Pi\u0142sudskiego polski polityk, Roman Dmowski przebywa\u0142 w Ameryce gdzie usi\u0142owa\u0142 zyska\u0107 poparcie dla Polski, obejmuj\u0105cej Wielkopolsk\u0119, \u015al\u0105sk oraz Warmi\u0119 i Mazury. Kierowany przez niego Komitet Narodowy reprezentowa\u0142 nar\u00f3d polski wobec pa\u0144stw koalicji i mia\u0142 zdecydowany wp\u0142yw na pozytywne dla Polski decyzje, kt\u00f3re zapad\u0142y w Wersalu. W zaistnia\u0142ej sytuacji obaj przeciwnicy poszli na kompromis, kt\u00f3rego wyrazem by\u0142o obj\u0119cie w styczniu 1919 roku funkcji premiera przez Ignacego Paderewskiego. Cieszy\u0142 si\u0119 on zaufaniem Dmowskiego a jako \u015bwiatowej s\u0142awy wirtuoz by\u0142 popularny zar\u00f3wno w kraju jak i na Zachodzie.<\/p>\n
Poniewa\u017c polsk\u0105 my\u015bl\u0105 polityczn\u0105 nadal niepodzielnie rz\u0105dz\u0105 dwie trumny: Dmowskiego i Pi\u0142sudskiego sp\u00f3r o ich rol\u0119 w uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci zapewne nie zako\u0144czy si\u0119 nigdy. Bezkrytyczny kult jakim darz\u0105 ich zwolennicy kieruje wszelkie sensowne dyskusje na manowce. Obaj te\u017c dorobili si\u0119 czarnej legendy. Stanis\u0142aw Cat-Mackiewicz ubolewa\u0142, \u017ce dwaj tak wybitni ludzie \u017cyli w tym samym okresie: \u201eGdyby\u017c mo\u017cna by\u0142o ich rozsun\u0105\u0107 w czasie. Wsp\u00f3\u0142\u017cycie tych ludzi w jednej epoce by\u0142o elementem os\u0142abiaj\u0105cym Polsk\u0119\u201d. Bezsporny pozostaje fakt, \u017ce trudno sobie wyobrazi\u0107 odrodzenie pa\u0144stwa polskiego bez nich. Z perspektywy historycznej wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce dzia\u0142ania obydwu tw\u00f3rc\u00f3w naszej niepodleg\u0142o\u015bci uzupe\u0142nia\u0142y si\u0119 i by\u0142y jak to trafnie okre\u015bli\u0142 Tytus Komarnicki \u201egr\u0105 na dw\u00f3ch fortepianach\u201d.<\/p>\n
Rywalizowali nie tylko na gruncie politycznym ale tak\u017ce osobistym. Pi\u0142sudski odbi\u0142 Dmowskiemu kochank\u0119, s\u0142ynn\u0105 pi\u0119kno\u015b\u0107 Mari\u0119 Juszkiewiczow\u0105 z kt\u00f3ra si\u0119 o\u017ceni\u0142. Je\u017celi kiedykolwiek powstanie film o odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci to romansowy w\u0105tek b\u0119dzie szczeg\u00f3lnie eksponowany. Mo\u017cna by go jeszcze rozszerzy\u0107 pokazuj\u0105c przysz\u0142ego Komendanta jak wprowadza w arkana dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej kolejn\u0105 bezpruderyjn\u0105 dzia\u0142aczk\u0119 PPS.<\/p>\n
Dla r\u00f3wnowagi mo\u017cna by zacytowa\u0107 list Dmowskiego, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c w Pary\u017cu ubolewa, \u017ce kobiety s\u0105 tam tak drogie. Wprowadzenie czego\u015b takiego do scenariusza by\u0142oby \u015bwietn\u0105 reklam\u0105 dla filmu, poniewa\u017c rozw\u015bcieczy\u0142oby zwolennik\u00f3w obydwu bohater\u00f3w. Wtedy na pewno znalaz\u0142yby si\u0119 pieni\u0105dze na tak\u0105 produkcj\u0119 w Ministerstwie Kultury a autorytety moralne stan\u0119\u0142yby w obronie prawdy historycznej.<\/p>\n
\u017barty jednak na bok. Pi\u0142sudskiego i Dmowskiego pozornie dzieli\u0142o wszystko: pochodzenie spo\u0142eczne, mentalno\u015b\u0107, nawyki, spos\u00f3b dzia\u0142ania. \u0141\u0105czy\u0142 ich jednak podstawowy cel dzia\u0142alno\u015bci jakim by\u0142o odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci. \u015arodki, kt\u00f3re zastosowali r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 diametralnie ale by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu po 123 latach niewoli Polska uzyska\u0142a wolno\u015b\u0107. Decyduj\u0105cy wp\u0142yw na ich psychik\u0119 wywar\u0142a trauma powstania styczniowego. W filmie, kt\u00f3ry mi si\u0119 marzy powinny znale\u017a\u0107 si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce sceny: ma\u0142y J\u00f3zio z matk\u0105 odwiedza zbiorowy gr\u00f3b powsta\u0144c\u00f3w. Kamera pokazuje to co ch\u0142opiec widzi oczyma wyobra\u017ani- uzbrojony w kosy oddzia\u0142 w rogatywkach atakuje rosyjski konw\u00f3j. W nast\u0119pnej sekwencji ogl\u0105damy ma\u0142ego Romanka jak z matk\u0105 spaceruje pod murami Cytadeli. Na ekranie widzimy egzekucje, powsta\u0144c\u00f3w oraz wyw\u00f3zk\u0119 na Sybir- sponiewierani m\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 zap\u0119dzani do wagon\u00f3w, p\u0142acz\u0105ce kobiety odganiane kolbami przez so\u0142dat\u00f3w na warszawskim dworcu.<\/p>\n
Dorastanie w cieniu kl\u0119ski spowodowa\u0142o u Pi\u0142sudskiego d\u0105\u017cenie do odwetu. Twierdzi\u0142 on, \u017ce nale\u017cy wywo\u0142a\u0107 kolejne powstanie tym razem jednak lepiej zorganizowane. Imperium car\u00f3w uwa\u017ca\u0142 za kolosa na glinianych nogach obezw\u0142adnionego pija\u0144stwem i syfilisem. Co ciekawe nigdy nie wypowiada\u0142 si\u0119 z wrogo\u015bci\u0105 o Rosjanach. Natomiast Dmowski odnosi\u0142 si\u0119 do Rosji<\/p>\n
z bezgraniczn\u0105 nienawi\u015bci\u0105 i pogard\u0105. Wszyscy Rosjanie bez wzgl\u0119du na wyznawane pogl\u0105dy to dla niego sko\u0144czone kanalie i niejako z definicji wrogowie narodu polskiego. W broszurze \u201eSzko\u0142a i spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d tak oto charakteryzuje wp\u0142yw szkolnictwa na polsk\u0105 m\u0142odzie\u017c:<\/p>\n
„Nauczyciel Niemiec… przerabia Polaka na zmaterializowanego egoist\u0119, na ultrapraktycznego zjadacza chleba. Ale jednocze\u015bnie kszta\u0142ci w nim karno\u015b\u0107, solidarno\u015b\u0107 organizacyjn\u0105, poczucie odpowiedzialno\u015bci, obowi\u0105zkowo\u015b\u0107 itp. Zalety, kt\u00f3rymi Niemcy w nas celuj\u0105, a kt\u00f3rymi Polacy z zaboru pruskiego bodaj przewy\u017cszaj\u0105 dzi\u015b rodak\u00f3w z innych dzielnic. Inaczej si\u0119 przedstawia wp\u0142yw nauczyciela Rosjanina.<\/p>\n
Ten nale\u017cy do narodu pozbawionego mocnej budowy spo\u0142ecznej, bo do jej wytworzenia system pa\u0144stwowy Rosji nie dopuszcza\u0142: do narodu, kt\u00f3ry w\u0142asnego rz\u0105du nie uznaje za prawowity, kt\u00f3ry historii swojego pa\u0144stwa nie uznaje za zupe\u0142nie swoj\u0105, nie kocha jej i nie czci, bo nie mo\u017ce; do narodu, za kt\u00f3ry wszystko robi\u0142 rz\u0105d, kt\u00f3ry zatem nie wytworzy\u0142 sobie samoistnie \u017cadnych instytucji, kt\u00f3remu poprzednie pokolenia nie pozostawi\u0142y naprawd\u0119 nic, do czego m\u00f3g\u0142by si\u0119 czu\u0107 przywi\u0105zanym, co by m\u00f3g\u0142 ceni\u0107 i szanowa\u0107; do narodu wreszcie, kt\u00f3remu nasze instytucje spo\u0142eczne, nasze zwyczaje, wierzenia, pogl\u0105dy, instynkty, ca\u0142y typ naszego \u017cycia jako typ zachodni- jest obcy i w gruncie rzeczy nienawistny.<\/p>\n
Rosjanin je\u017celi jest cz\u0142owiekiem z idea\u0142ami, pragn\u0105cym lepszego jutra dla swojego kraju – to lepsze jutro instynktownie pojmuje w ten spos\u00f3b, \u017ce zniesiony b\u0119dzie dotychczasowy stan rzeczy, zniszczone wszystko co istnieje, i dopiero na oczyszczonym, wyr\u00f3wnanym gruncie urz\u0105dzi wszystko na nowo. C\u00f3\u017c dopiero w stosunku do kraju obcego. Czy dzia\u0142a w nim jako zwyk\u0142y najemnik, jako narz\u0119dzie rz\u0105du s\u0142u\u017c\u0105ce do utrwalania rosyjskiego panowania w kraju, czy jako rosyjski ideowiec, s\u0142owianofil i \u201e narodnik\u201d, czy jako liberalny \u201ehumanitarysta\u201d, pragn\u0105cy dla wszystkich zar\u00f3wno lud\u00f3w post\u0119pu i lepszego jutra- zawsze mu typ naszego \u017cycia jest r\u00f3wnie obcy i nienawistny, zawsze instynkty i nawet u\u015bwiadomione pogl\u0105dy b\u0119d\u0105 go pcha\u0142y do niszczenia podstaw tego \u017cycia- czy to dla ziszczenia cel\u00f3w rz\u0105du i pa\u0144stwa rosyjskiego czy dla interes\u00f3w narodowych, rosyjskich, czy wreszcie dla w\u0142asnego dobra w jego pojmowaniu.<\/p>\n
Ka\u017cdy z tych Rosjan, bez wzgl\u0119du jaki cel mu przy\u015bwieca, maj\u0105c wp\u0142yw na nasz\u0105 m\u0142odzie\u017c, b\u0119dzie w niej \u015bwiadomie lub przynajmniej instynktownie t\u0119pi\u0142 polski \u201earystokratyzm\u201d, jak on go nazywa, b\u0119dzie walczy\u0142 z katolicyzmem, b\u0119dzie obrzydza\u0142 m\u0142odzie\u017cy przesz\u0142o\u015b\u0107 ojczyzny jako \u201e szlacheck\u0105\u201d, b\u0119dzie wydrwiwa\u0142 wszelki autorytet, wszelk\u0105 w\u0142adz\u0119 moraln\u0105, jak\u0105 m\u0142odzie\u017c w rodzinie i spo\u0142ecze\u0144stwie uznaje- bo on we w\u0142adzy przywyk\u0142 widzie\u0107 tylko gwa\u0142t i ucisk, i tylko takiej s\u0142ucha\u0107 lub ja jako taka nienawidzi\u0107- b\u0119dzie obra\u017ca\u0142 w niej cywilizowane poczucie godno\u015bci ludzkiej, uwa\u017caj\u0105c je za \u201edzierzost\u201d (zuchwalstwo, je\u017celi jest rz\u0105dowcem, a za \u201eszlachetskuju gordost\u201d (duma szlachecka\u201d), je\u017celi jest radyka\u0142em. <\/p>\n
Ten przyd\u0142ugi cytat opr\u00f3cz jadowitej nienawi\u015bci do wszystkiego co rosyjskie pokazuje tak\u017ce dlaczego Dmowski, kt\u00f3ry podobnie jak Pi\u0142sudski przewidzia\u0142 wybuch I wojny \u015bwiatowej reprezentowa\u0142 orientacj\u0119 antyniemieck\u0105. Rosja, kt\u00f3r\u0105 bezgranicznie gardzi\u0142 by\u0142a dla niego mniej powa\u017cnym przeciwnikiem ni\u017c Niemcy dlatego te\u017c logiczn\u0105 rzecz\u0105 by\u0142a wsp\u00f3\u0142praca ze s\u0142abszym wrogiem przeciwko silniejszemu. Dzisiaj gdy rozmaici \u201ereali\u015bci\u201d pr\u00f3buj\u0105 uzasadni\u0107 kapitulacj\u0119 i serwilizm wobec putinowskiej Rosji odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do my\u015bli narodowej jej tw\u00f3rca musi przewraca\u0107 si\u0119 w grobie.<\/p>\n
Obaj architekci polskiej niepodleg\u0142o\u015bci do\u015b\u0107 szybko rozpocz\u0119li dzia\u0142alno\u015b\u0107 antyrosyjsk\u0105. W 1882 bracia Pi\u0142sudscy wraz kolegami za\u0142o\u017cyli w gimnazjum tajne k\u00f3\u0142ko \u201eSp\u00f3jnia\u201d. Dmowski w 1881 za\u0142o\u017cy\u0142 w gimnazjum tajne k\u00f3\u0142ko \u201eStra\u017cnica\u201d. Podstawowym zadaniem tych organizacji by\u0142 op\u00f3r przeciwko rusyfikacji poprzez nauk\u0119 literatury i j\u0119zyka polskiego. Co ciekawe nasi bohaterowie nie przyk\u0142adaj\u0105 si\u0119 do nauki w gimnazjum osi\u0105gaj\u0105c do\u015b\u0107 mierne rezultaty pomimo, \u017ce s\u0105 obdarzeni wyj\u0105tkowo przenikliwym intelektem.<\/p>\n
22 marca 1887 J\u00f3zef Pi\u0142sudski zosta\u0142 aresztowany za domniemany udzia\u0142 w spisku na \u017cycie cara. W rzeczywisto\u015bci w dzia\u0142aniach Frakcji Terrorystycznej Narodnej Woli bra\u0142 udzia\u0142 jedynie jego brat, Bronis\u0142aw. Pomimo braku dowod\u00f3w skazuj\u0105 go na pi\u0119cioletni\u0105 zsy\u0142k\u0119 na Sybir. Scenariusz filmowy powinien zawiera\u0107 scen\u0119 buntu w Irkucku: m\u0142ody wi\u0119zie\u0144 wybiega z celi, uderzony kolb\u0105 w g\u0142ow\u0119, przewraca si\u0119, ma wybite przednie z\u0119by.<\/p>\n
Zbli\u017cenie kamery pokazuje teraz t\u0119p\u0105 a zarazem poczciw\u0105 twarz so\u0142data, kt\u00f3ry zawstydzony kl\u0119ka przy rannym i ocieraj\u0105c mu twarz z krwi m\u00f3wi: i po co si\u0119 buntujesz biedaku, nie buntuj si\u0119 to i bi\u0107 nie b\u0119d\u0105. P\u00f3\u017aniej sytuacja Pi\u0142sudskiego na zes\u0142aniu poprawia si\u0119, trafi do ma\u0142ej wsi, Tunki po\u0142o\u017conej w malowniczej buriackiej dolinie. Sp\u0119dza tu du\u017co czasu na wolnym powietrzu zajmuj\u0105c si\u0119 g\u0142ownie polowaniem i swoj\u0105 pasj\u0105 \u2013 kobietami. To prawdopodobnie w\u0142a\u015bnie tam nawi\u0105zuj\u0105 z nim kontakt agenci Kempetai, japo\u0144skiego wywiadu.<\/p>\n
Nast\u0119pna scena filmu powinna pokaza\u0107 Dmowskiego, kt\u00f3ry na Uniwersytecie Warszawskim ko\u0144czy rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 wymoczkom w\u0142oskowatym. Mog\u0142o by to wygl\u0105da\u0107 tak: m\u0142ody cz\u0142owiek siedzi skupiony przy mikroskopie, po chwili wstaje, podchodzi do okna i przygl\u0105da si\u0119 przechodniom. Pewnie wtedy przychodzi mu do g\u0142owy, \u017ce \u017cyciem wymoczk\u00f3w i ludzi rz\u0105dz\u0105 te same prawa a najwa\u017cniejszym celem wszystkiego co \u017cyje jest przetrwanie i rozw\u00f3j.<\/p>\n
Wszystko inne to czcza gadanina i zawracanie g\u0142owy. Niestety nie by\u0142o mu dane kontynuowanie kariery naukowej. Za zorganizowanie manifestacji z okazji setnej rocznicy Konstytucji 3 Maja zosta\u0142 aresztowany i po czterech miesi\u0105cach pobytu na cytadeli zes\u0142any do Mitawy. W 1895 roku ucieka do zaboru austriackiego, w Warszawie pojawia si\u0119 dopiero po 10 latach.<\/p>\n
Kariera polityczna naszych bohater\u00f3w rozwija si\u0119 wed\u0142ug podobnego schematu, obaj zaczynaj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w organizacjach z kt\u00f3rych z czasem odchodz\u0105 dokonuj\u0105c roz\u0142amu, poniewa\u017c ich koncepcje nie znajduj\u0105 zrozumienia. Po powrocie z zes\u0142ania Pi\u0142sudski wst\u0119puje do Polskiej Partii Socjalistycznej, nie interesuje go marksizm ale raczej wychowanie kadr dla przysz\u0142ego powstania. P\u00f3\u017aniej z najwierniejszymi stronnikami odchodzi z PPS. Z kolei Dmowski zostaje przyj\u0119ty do Ligi Polskiej gdzie dokonuje przewrotu tworz\u0105c podleg\u0142\u0105 sobie Lig\u0119 Narodow\u0105.<\/p>\n
Przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 tw\u00f3rcy polskiej niepodleg\u0142o\u015bci ponosz\u0105 spektakularne kl\u0119ski: Organizacja Bojowa PPS kierowana przez Pi\u0142sudskiego zostaje zdziesi\u0105tkowana a on sam chroni si\u0119 w zaborze austriackim. Dmowski, kt\u00f3ry liczy na ust\u0119pstwa ze strony caratu po rewolucji 1905 roku zostaje oszukany przez premiera Sto\u0142ypina i w\u0142a\u015bciwie nic nie uzyskuje. Dopiero wybuch wojny stawia ponownie spraw\u0119 polsk\u0105 na arenie dziej\u00f3w. Obaj przewidzieli t\u0119 sytuacj\u0119 i starali si\u0119 ja maksymalnie wykorzysta\u0107. Powsta\u0142y Legiony maj\u0105ce walcz\u0105ce przeciwko Rosji a r\u00f3wnocze\u015bnie narodowi demokraci pr\u00f3bowali wp\u0142yn\u0105\u0107 na carat. Mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce w grze o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 my Polacy obstawili\u015bmy wszystkie mo\u017cliwe warianty. Oczywi\u015bcie, jak to zwykle bywa nie wszystko posz\u0142o zgodnie z przewidywaniami, Niemcy nie zgodzili si\u0119<\/p>\n
na utworzenie polskiej armii pod komend\u0105 Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3ry w 1917 roku zosta\u0142 uwi\u0119ziony.<\/p>\n
Z kolei w Rosji wybuch\u0142a rewolucja i wszystkie zwi\u0105zane z ni\u0105 rachuby wzi\u0119\u0142y w \u0142eb. Na szcz\u0119\u015bcie Dmowski szybko przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Pary\u017ca gdzie zacz\u0105\u0142 starania o odbudow\u0119 pa\u0144stwa polskiego w oparciu o zwyci\u0119sk\u0105 koalicj\u0119. I wojna \u015bwiatowa ko\u0144czy si\u0119 kl\u0119sk\u0105 zaborc\u00f3w- Niemcy zostaj\u0105 pokonane, Austro-W\u0119gry rozlatuj\u0105 si\u0119 a w Rosji wybucha krwawa rewolucja. Nadarza si\u0119 wyj\u0105tkowa okazja aby wreszcie \u017cy\u0107 w niepodleg\u0142ym kraju.<\/p>\n
Je\u017celi kiedykolwiek powstanie film opowiadaj\u0105cy o uzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci to proponowa\u0142bym nast\u0119puj\u0105c\u0105 scen\u0119 ko\u0144cow\u0105: Paderewski gra Chopina w charakterystyczny dla siebie spos\u00f3b: przesadne teatralne gesty, rozwiana bia\u0142a czupryna, natchniony wzrok. Na ekranie pojawia si\u0119 wiwatuj\u0105cy t\u0142um. Kamera przez moment pokazuje twarze Dmowskiego i Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n
Adam Ku\u017a www.prawica.net<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gdyby\u015bmy dzisiaj zacz\u0119li zadawa\u0107 przechodniom pytanie co w\u0142a\u015bciwie zdarzy\u0142o si\u0119 11 listopada 1918 roku zapewne ma\u0142o kto potrafi\u0142by poda\u0107 poprawn\u0105 odpowied\u017a. Symboliczn\u0105 dat\u0119 odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci uchwalono arbitralnie dopiero w 1937 roku. D\u0142ugo mo\u017cna by dyskutowa\u0107 nad jej sensowno\u015bci\u0105, jest jednak niezaprzeczalnym faktem, \u017ce w przeci\u0105gu niespe\u0142na trzech tygodni listopada 1918 roku odrodzi\u0142a si\u0119 niepodleg\u0142a Polska. … Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10068,10027],"tags":[],"class_list":["post-10612","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gosc","category-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nowy.witold.kowalczyk.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10612","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nowy.witold.kowalczyk.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nowy.witold.kowalczyk.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nowy.witold.kowalczyk.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nowy.witold.kowalczyk.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10612"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nowy.witold.kowalczyk.info.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10612\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nowy.witold.kowalczyk.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nowy.witold.kowalczyk.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nowy.witold.kowalczyk.info.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}